على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2488

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

( از باب سمع ) : تاريك شد نگاه وى از گرسنگى و يا تشنگى . غمص ( qams ) م . ع . غمصه غمصا ( از باب ضرب و سمع ) : خرد و كوچك شمرد آن را و هيچ پنداشت ويرا . و غمص على فلان قولا قاله : عيب گرفت بر فلان از سخن او . و غمص فلانا : سستى ورزيد دربارهء حق فلان . و غمص النعمة : شكر نكرد نعمت را . و لا تعمص على : دروغ مباف بر من . غمص ( qoms ) ع . ج . اغمص و غمصاء . غمص ( qamas ) ا . ع . خم چشم كه روان باشد و يا نباشد . غمص ( qamas ) م . ع . غمصت العين غمصا ( از باب سمع ) : روان گرديد خم چشم . غمصاء ( qams ' ) ص . ع . زنى كه خم چشم وى روان باشد . ج : غمص . غمض ( qamz ) ا . ع . زمين پست و نرم . و زمين مغاك . ج : اغماض و غموض . و رجل ذو غمض : مرد باردار خوار . غمض ( qamz ) م . ع . غمض فى الارض غمضا و غموضا ( از باب نصر و ضرب ) : رفت و سير كرد . و غمض السيف فى اللحم : درخليد شمشير در گوشت و پوشيده شد در گوشت . و غمض غموضا مر . غموض . غمض ( qamz ) و ( qomz ) ا . ع . ما اكتحلت غمضا : نخفتم . و كذلك : ما اكتحلت غمضا . غمض عين ( qamze - ayn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اغماض و چشم‌پوشى و صرف نظر و تغافل . غمط ( qamt ) م . ع . غمط النعمة غمطا ( از باب سمع و ضرب ) : خوار داشت نعمت را و ناسپاسى نمود . و غمط العافية : شكر آن عافيت را ننمود . و غمط الناس : خرد و خوار شمرد مردم را . و غمط الماء : به سختى فرو خورد آب را . و غمط الذبيحة : ذبح كرد آن ذبيحه را و فيريد آن را . غمط ( qamt ) ا . ع . زمين مطمئن و پست و نرم . غمطى ( qamat ) ص . ع . سماء غمطى : ابر پيوسته بارنده . غمغمة ( qamqamat ) ا . ع . بانگ گاوان هنگام بيم . و بانگ و خروش دليران در كارزار . و سخن ناپيدا . غم فرسودگى ( qam - farsudagi ) ا . پ . درماندگى از غصه و اضطراب و ناتوانى از اندوه و غم . غم فرسوده ( qam - farsude ) ص . پ . ناتوان شدهء از غم و غصه . غم‌فزاى ( qam - faz y ) ص . پ . هر آنچه بر اندوه و حزن بيفزايد و آن را زياد كند . غمق ( qamaq ) م . ع . غمقت الارض غمقا ( از باب سمع و ضرب و كرم ) : نم برآمد از زمين . غمق ( qameq ) ص . ع . نبات غمق : گياه تباه و گنده بوى از فزونى ترى . غمقة ( qamaqat ) ا . ع . بيمارى كه در پشت پيدا مىگردد . غمقة ( qameqat ) ص . ع . ارض غمقة : زمين نمناك و گران . و زمين نزديك به آب . و ليلة غمقة : شب نمناك . غمكده ( qam - kade ) ا . پ . ماتم‌كده و جاى غم و اندوه . و خانهء دلگير . غمكسار ( qam - kos r ) ص . پ . يار غمكسار و يا يار غمكسار وفادار يعنى دوست مونس و معتمد و رفيق همراز و همدم كه هماره با شخص همراه باشد . و بادهء غمكسار : شرابى كه غم و اندوه را بزدايد و دور كند . غمكسارى ( qam - kos ri ) ا . پ . دفع ملالت و دلتنگى . و مودت و دوستى و رفاقت و مؤانست و همدمى . غمگسار ( qam - gos r ) ص . پ . هر آنچه دفع كند اندوه و ملالت را . و يار عزيز و مونس . غمگسار ( qam - gos r ) ا . پ . نام روز هشتم از هر ماه ملكى . غمگين ( qamgin ) ص . پ . اندوهگين و ملول و حزين و پر از رنج و درد . غمگينى ( qamgini ) ا . پ . آزردگى و رنج و اندوه و ملالت . غمل ( qaml ) م . ع . غملت الاديم غملا ( از باب نصر ) : پيچيدم پوست را و دفن كردم تا نرم گردد و بوى كند و پشم بريزد . و غملت التمر : روى هم ريختم خرماها را و دفن كردم تا رسيده شوند . و غمل فلانا : پوشيد فلان را تا خوى كند و عرق آرد . و غمل الشيئ : اصلاح كرد آن چيز را . و غمل العنب : روى هم چيد انگورها را . و غمل النبات : درهم و به روى هم روئيد گياه . غمل ( qamal ) ا . ع . تباهى زخم از بستن عصابه . غمل ( qamal ) م . ع . غمل الجرح غملا ( از باب سمع ) : تباه گرديد آن جراحت از بستن عصابه به روى آن . غملاج ( qeml j ) ص . ع . رجل غملاج : مرد غملج . غملاس ( qeml s ) ص . ع . شقشقة غملاس : شقشقهء ستبر . غملج ( qamlaj ) و ( qamallaj ) ص . ع . مرد و يا زنى كه بر يك روش پنايدگاه قارى و گاه شاطر و وقتى سخى و وقتى بخيل و بارى